Παρασκευή, 7 Μαΐου 2010

Απασχόληση ατόμων με ειδικές ανάγκες σε επιχειρήσεις


Η ελληνική πολιτεία προσβλέπει μέσω προγραμμάτων επαγγελματικής κατάρτισης και συγχρηματοδοτήσεων με την ΕΕ, στην υποστήριξη των κοινωνικά ευπαθών ομάδων και, ιδιαίτερα, των ΑΜΕΑ για την αποτελεσματική ένταξή τους στη σύγχρονη αγορά εργασίας.

Ειδικότερα, ο νόμος 2643/98 αφορά στη μέριμνα για την απασχόληση ΑΜΕΑ και συγκεκριμένα προσώπων με ποσοστό αναπηρίας 50% τουλάχιστον, με περιορισμένες δυνατότητες για επαγγελματική απασχόληση εξαιτίας οιασδήποτε χρόνιας σωματικής, πνευματικής και ψυχικής πάθησης ή βλάβης, εφόσον είναι εγγεγραμμένα στα μητρώα ανέργων αναπήρων. Επίσης, προβλέπει ότι επιχειρήσεις, ελληνικές ή ξένες, που λειτουργούν στην Ελλάδα, καθώς και φορείς του δημόσιου τομέα, εφόσον απασχολούν προσωπικό άνω των 50 ατόμων υποχρεούνται να προσλαμβάνουν ΑΜΕΑ σε ποσοστό 8% επί του συνόλου του προσωπικού τους. Ως «προσωπικό» νοούνται εν προκειμένω οι υπηρετούντες στους υπόχρεους εργοδότες, υπάλληλοι και εργατοτεχνίτες, ανεξαρτήτως φύλου, μορφής και τύπου συμβάσεως εργασίας που τους συνδέει με την επιχείρηση. Εξαιρούνται από την υποχρέωση αυτή οι επιχειρήσεις, που εμφανίζουν στους ισολογισμούς τους αρνητικό αποτέλεσμα στις δύο αμέσως προηγούμενες από το έτος πρόσληψης χρήσεις. Επιπλέον, οι δημόσιες υπηρεσίες, τα Ν.Π.Δ.Δ. και οι Ο.Τ.Α. κάθε βαθμίδας, υποχρεούνται να διορίζουν ή να προσλαμβάνουν προστατευόμενα πρόσωπα χωρίς διαγωνισμό ή επιλογή με σειρά προτεραιότητας και σε θέσεις που αντιστοιχούν στο 5% των θέσεων που προκηρύσσονται κάθε φορά. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στον προσανατολισμό των ΑΜΕΑ, με την υλοποίηση συγκεκριμένων επιχειρηματικών σχεδίων που σχετίζονται με τις δεξιότητές τους, με σκοπό την εξάλειψη του αποκλεισμού τους από την αγορά εργασίας και την ενίσχυση της προσωπικότητάς τους μέσω της αναγνώρισής τους ως ισότιμων μελών της οικονομικής και κοινωνικής ζωής.
Στο πλαίσιο επιδότησης νέων θέσεων εργασίας (ΝΘΕ) του ΟΑΕΔ, εκτός από προγράμματα επιχορήγησης νέων ελεύθερων επαγγελματιών (ΝΕΕ) διετούς διάρκειας, παρέχονται και εξειδικευμένα προγράμματα προς άτομα ευπαθών κοινωνικών ομάδων: προγράμματα πλήρους απασχόλησης τετραετούς διάρκειας, μερικής απασχόλησης τετραετούς διάρκειας και πλήρους απασχόλησης με σύμβαση ορισμένου χρόνου. Επιπρόσθετα, για την καλύτερη προσαρμογή και διευκόλυνση των ΑΜΕΑ που προσλαμβάνονται μέσω του προγράμματος ΝΘΕ ή εντάσσονται στο πρόγραμμα ΝΕΕ, επιδοτείται η εργονομική διευθέτηση του χώρου εργασίας σύμφωνα με τις προσωπικές ανάγκες κάθε εργαζόμενου, με συμμετοχή στη δαπάνη έως 90% του συνολικού κόστους της.

Παράλληλα, αξίζει να σημειωθεί το πρόγραμμα «Ενίσχυση Επιχειρηματικότητας Ατόμων με Αναπηρίες» που εντάσσεται στο Μέτρο «Ενθάρρυνση επιχειρηματικότητας ομάδων πληθυσμού» του Επιχειρησιακού Προγράμματος (Ε.Π.ΑΝ.) του Γ’ Κοινοτικού Πλαισίου Στήριξης, με αρχή εφαρμογής το Υπουργείο Ανάπτυξης και φορέα υλοποίησης την ΕΟΜΜΕΧ Α.Ε. Το εν λόγω πρόγραμμα απευθύνεται σε άτομα με μόνιμες βλάβες, ανικανότητες, αναπηρίες ή συνδυασμό των παραπάνω, που σχετίζονται αποκλειστικά με φυσική ανεπάρκεια. Αποσκοπεί στην ανάπτυξη, υποστήριξη και προώθηση της επιχειρηματικότητας των ΑΜΕΑ μέσω χρηματοδοτικών ενισχύσεων για τη δημιουργία νέων και βιώσιμων επιχειρήσεων. Στο πρόγραμμα εντάσσεται το σύνολο των επιχειρηματικών δραστηριοτήτων των τομέων της μεταποίησης, του εμπορίου, των υπηρεσιών και του τουρισμού.

Τέλος, σε κοινοτικό επίπεδο, επισημαίνεται η δράση Equal, εργαλείο της Ευρωπαϊκής Στρατηγικής για την Απασχόληση, που χρηματοδοτείται από το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο. Στοχεύει στην ανίχνευση και αντιμετώπιση προβλημάτων διακρίσεων που αντιμετωπίζουν τα ΑΜΕΑ, τα οποία βιώνουν απλές ή πολλαπλές διακρίσεις, λόγω αναπηρίας σε συνδυασμό με άλλες αιτίες διάκρισης, και στην πειραματική εφαρμογή και διάδοση νέων τρόπων καταπολέμησης της ανισότητας στον τομέα της απασχόλησης.

Οπωσδήποτε πάντως, η σημερινή εμπειρία από βραχυπρόθεσμες πολιτικές υποβοήθησης ΑΜΕΑ έδειξε ότι απαιτούνται ειδικές γνώσεις για τη θεμελίωση και την άσκηση δικαιωμάτων των ΑΜΕΑ