Σάββατο, 8 Δεκεμβρίου 2012

Η Εθνική Πινακοθήκη παρουσιάζει τα έργα που την ανέδειξαν

Η τελευταία έκθεση της Εθνικής Πινακοθήκης, πριν ξεκινήσει η ανακαίνισή της, εγκαινιάζεται και θα διαρκέσει μέχρι τις 31/12/2012. «Δωρεές Ελλήνων Καλλιτεχνών προς την Εθνική Πινακοθήκη 1910-2012» είναι ο τίτλος της και αποτελεί συνέχεια της προηγούμενης έκθεσης, «Στα Άδυτα της Εθνικής Πινακοθήκης». Την επιμέλειά της έχει αναλάβει η ιστορικός τέχνης Λίνα Τσίκουτα.
Ιδιαίτερα σημαντική παρουσίαση για πολλούς λόγους. Καταρχήν, αναδεικνύονται σημαντικά έργα που βρίσκονται στις αποθήκες, λόγω έλλειψης χώρου. Άλλωστε, «οι δωρεές είναι αυτές που θεμελίωσαν την Εθνική Πινακοθήκη» τονίζει η διευθύντριά της, Μαρίνα Λαμπράκη Πλάκα. Επί πρόσθετα, αποτίνεται φόρος τιμής στους καλλιτέχνες που δώρισαν το έργο τους και συγχρόνως παίρνουμε μια γεύση του τι έπεται μετά τις εργασίες του εκσυγχρονισμού και της επέκτασης.
Να διευκρινίσουμε ότι η έκθεση αφορά αποκλειστικά στις δωρεές των καλλιτεχνών, τα κληροδοτήματά τους και τις δωρεές των οικογενειών τους και όχι γενικότερα στις δωρεές Υπουργείων, Ιδρυμάτων και ιδιωτών. Μάλιστα, από ένα σύνολο 19.000 περίπου έργων, οι δωρεές των καλλιτεχνών φτάνουν τις 3.000.
Η έκθεση είναι χωρισμένη σε ενότητες, ανά επίπεδο και αναδεικνύει την εξελικτική πορεία της σύγχρονης ελληνικής τέχνης. Επί της υποδοχής, το μνημειώδες τρίπτυχο του Παναγιώτη Τέτση, «Λαϊκή Αγορά», 1925. Στον ίδιο όροφο, παρουσιάζονται έργα εκπροσώπων της γενιάς του ’60, του ’70 και του ’80, των Ντίκου Βυζάντιου, Δημήτρη Περδικίδη, Κοσμά Ξενάκη, Πάρι Πρέκα, Χρίστου Καρά, Δημήτρη Μυταρά, Αλέκου Φασιανού, Γιάννη Ψυχοπαίδη και άλλων. Σε ξεχωριστό χώρο, φιλοξενούνται μικρές ενότητες έργων του Θόδωρου Στάμου, του Δανιήλ και της Νανάς Ησαΐα. Κατεβαίνοντας, γυρνάμε πίσω στο χρόνο, στις αρχές του 19ου αιώνα και στη γενιά του ’30, αλλά και του ’60. Στην ενότητα αυτή παρουσιάζονται ενδιαφέροντα αλλά και άγνωστα έργα καλλιτεχνών, όπως οι Θόδωρος Ράλλης, Θάλεια Φλωρά Καραβία, Σπύρος Βικάτος, Θεόφραστος Τριανταφυλλίδης, Σοφία Λασκαρίδου, Ουμβέρτος Αργυρός, Περικλής Βυζάντιος, Αγήνωρ Αστεριάδης, και άλλοι.
Η έκθεση ολοκληρώνεται στον κάτω όροφο, όπου παρουσιάζονται οι πρόδρομοι της νεοελληνικής τέχνης και πολλοί εκπρόσωποι της γενιάς του ’30. Πρωταγωνιστεί ο Κωνσταντίνος Παρθένης με 18 έργα. Επίσης, εκτίθενται δημιουργίες των Σπύρου Παπαλουκά, Γιάννη Μόραλη, Νίκου Χατζηκυριάκου Γκίκα, Νίκου Νικολάου, Γιώργου Βακαλό, Γιάννη Τσαρούχη, Σπύρου Βασιλείου, Γιώργου Γουναρόπουλου, Γιώργου Σικελιώτη κ.ά.
Δε διαφεύγει της προσοχής η χαρακτηριστική έλλειψη έργων της γενιάς του ’60. Απουσιάζουν βασικοί εκπρόσωποι, όπως οι Νίκος Κεσσανλής και Βλάσης Κανιάρης.
Η γλυπτική εκπροσωπείται δειγματοληπτικά με 9 έργα, των Μιχάλη Τόμπρου, Μπέλλας Ραφτοπούλου, Χρήστου Καπράλου, Φρόσως Ευθυμιάδη Μενεγάκη, Ιωάννη Αβραμίδη και Χρήστου Γιαννάκου.
Συνολικά, παρουσιάζονται 166 έργα που καλύπτουν δωρεές καλλιτεχνών ενός αιώνα. Ξεκινούν από το 1900, επί διεύθυνσης Γ. Ιακωβίδη, και φτάνουν μέχρι τις μέρες της Μ. Λαμπράκη Πλάκα. Σημαντικοί σταθμοί ήταν το 1910 με το κληροδότημα του Θεόδωρου Ράλλη, το 1920 με την προσωπική δωρεά του Παρθένη και το 2012 με τις δωρεές σύγχρονων καλλιτεχνών, όπως του Ζαχαρία Αρβανίτη, του Μίλτου Γκολέμα, του Βασίλη Θεοχαράκη, του Ξενή Σαχίνη, του Ξενοφώντα Μπήτσικα και του Γιώργου Χαρβαλιά.
Κατά την περίοδο 1918-1940, όταν διευθυντής της Εθνικής Πινακοθήκης ήταν ο Ζ. Παπαντωνίου, αναπτύχθηκαν ιδιαίτερα οι δωρεές, ενώ σημαντική δραστηριότητα σημειώθηκε και κατά την περίοδο της δικτατορίας.
Η Λίνα Τσίκουτα παρατηρεί πολύ εύστοχα ότι «το θέμα της έκθεσης θα μπορούσε να αποτελέσει αντικείμενο διδακτορικής διατριβής», ενώ η Μ. Λαμπράκη Πλάκα επισημαίνει ότι «εδώ γράφεται η ιστορία της νεοελληνικής τέχνης».
Ανεβάζει τον πήχη, λοιπόν, η Εθνική Πινακοθήκη πριν μας αποχαιρετίσει και μας προϊδεάζει για μια πολύ δυναμική συνέχεια…