Παρασκευή, 22 Μαρτίου 2013

Λακεδαιμονίων Πολιτεία: Εκεί όπου ο νόμος του Λυκούργου μας «πείθει» να την περνάμε και λίγο Σπαρτιάτικα!

Κοινόβιο, σοσιαλιστική κοινωνία, ολοκληρωτικό καθεστώς, στρατιωτικό σύστημα διακυβέρνησης, όπως και να το αποκαλέσει κανείς το κοινωνικό – πολιτικό σύστημα της Σπάρτης ήταν πράγματι μοναδικό. Και σε σύγκριση με τις σύγχρονες καπιταλιστικές – καταναλωτικές κοινωνίες φαντάζει σε άλλους παράξενο, σε άλλους γοητευτικό. Η μορφή του Λυκούργου ως ηγέτη ικανού να επιβάλει ένα αυστηρό σύστημα αρχών, αποδεκτών από όλους, ακόμη και από τους ισχυρούς- τους κρατίστους- προκαλεί το θαυμασμό ακόμη και σήμερα. 
  Ο ιστορικός Ξενοφώντας υπήρξε θαυμαστής των νόμων του Λυκούργου και στο έργο του Λακεδαιμονίων Πολιτεία περιγράφει τη Σπαρτιατική κοινωνία με πολύ θερμά λόγια! Και πράγματι πώς μπορεί να αρνηθεί κανείς ότι η ισότητα των ελεύθερων πολιτών (των ομοίων) και η πρόσβαση όλων στα αγαθά του καθενός ξεχωριστά και της πόλης ως συνόλου, είναι η καλύτερη μοίρα για ένα λαό; Η Λακεδαίμονα, δηλαδή, ήταν σαν μια μεγάλη οικογένεια, στην οποία όλοι αισθάνονταν αδέλφια και μοιράζονταν τα αγαθά τους και ακόμη και τις γυναίκες τους!
Είναι γνωστό ότι για να γεννηθούν ρωμαλέα και όμορφα παιδιά πρέπει να υπάρχουν και οι κατάλληλοι γονείς. Για λόγους ευγονίας, λοιπόν, ο νομοθέτης Λυκούργος επέτρεπε να τεκνοποιούν και τα παράνομα ζευγάρια και ακόμη θέσπισε νόμο, σύμφωνα με τον οποίο επιτρεπόταν στις νεαρές γυναίκες που είχαν ηλικιωμένους συζύγους να κάνουν σέξ με μεστούς άνδρες για το καλό της πόλης! Αφού η τεκνογονία είχε τόση σημασία για τον Λυκούργο, φανταστείτε πόση βαρύτητα έδινε και στο εκπαιδευτικό σύστημα των νέων. Ενώ στις άλλες πόλεις, και μάλιστα ο Ξενοφών όταν λέει "αλλού" εννοεί την Αθήνα, οι γονείς έστελναν τους παίδες σε ιδιώτες δασκάλους, ο Λυκούργος θέσπισε το θεσμό του παιδονόμου, ενός δηλαδή κρατικού λειτουργού για όλα τα παιδιά της πόλης, ο οποίος είχε την ευθύνη της επιστασίας τους. Τα μικρά βλαστάρια έπρεπε να αναπτύξουν τις εξής βασικές αρετές: την πειθώ και την αιδώ. Και ενώ στις μέρες μας οι μικροί μαθητές και οι έφηβοι δεν ξέρουν τι να φορέσουν κάθε πρωί για να πάνε στο σχολειό τους, ο Λυκούργος το έλυσε και αυτό: Ένα ρούχο –ενί ιματίω- χειμώνα καλοκαίρι, κάτι σαν την κινέζικη φόρμα στο κομμουνιστικό καθεστώς! Όσο για παπούτσι ούτε λόγος. Ανεβοκατέβαιναν τα Σπαρτιατόπουλα τις ραχούλες και κυνηγούσαν στα λαγκάδια με τα ποδαράκια τους ξυπόλυτα. Με τόση σκληραγωγία και άλλους τόσους γυμνικούς (αθλητικούς) αγώνες, πώς να μη γίνεις έπειτα καλός πολεμιστής;
Αυτό ήταν άλλωστε και το στοίχημα της αγωγής των Σπαρτιατών, τόσο των νέων όσο και των μεγαλύτερων. Να μάθουν να υπακούουν στους νόμους της πόλης – κράτους σε καιρό ειρήνης ώστε να είναι έτοιμοι να υπακούσουν και στα στρατιωτικά παραγγέλματα σε καιρό πολέμου. Η ενέδρα και η κατασκοπεία που «διδασκόταν» σε τρυφερές ηλικίες με στόχο να δημιουργήσουν επινοητικούς και ρωμαλέους πολεμιστές ανά πάσα στιγμή αυτό ακριβώς πέτυχαν. Οι Σπαρτιάτες ήταν αήττητοι στη μάχη και εκτός από γενναιότητα και υψηλό φρόνημα είχαν ιδιαίτερα ανεπτυγμένη μεταξύ τους τη συντροφικότητα και την αλληλεγγύη. Μαθημένοι μια ζωή να σέβονται τους ανωτέρους τους, να μοιράζονται τα κοινά αγαθά και να περιφρονούν τον πλούτο (πολύ σημαντικό) ή να κατασκηνώνουν μακριά από τις οικογένειές τους και να τρώνε στα συσσίτια (συσκήνια), χαλύβδωσαν τους χαρακτήρες τους με ατσάλινες αρετές!
Όλα αυτά βέβαια ίσχυαν για τους Λακεδαιμόνιους, τους ομοίους, το δωρικό φύλο που κατέκτησε την Πελοπόννησο, οι οποίοι αν και ολιγάριθμοι κατάφεραν με το αυστηρό πολιτικό τους σύστημα να επιβληθούν τόσο στους περιοίκους (πρόκειται για γηγενείς κατοίκους), όσο και στους είλωτες (δούλοι από αιχμαλωσία, κυρίως Μεσσήνιοι στην καταγωγή).